In de strijd van de overheid om de kosten van de gezondheidszorg te beheersen, moeten ziekenhuizen winstgevend worden. Ziekenhuizen moeten hun bestaansrecht bewijzen. Diensten worden aangeboden tegen een afgesproken vergoeding, en productiecijfers dienen gehaald te worden. Het ziekenhuis wordt als een bedrijf gerund door managers. Tegenstrijdig is dat de zorgplicht voor een ziekenhuis blijft, terwijl zaken als financiering, verzekeringen, wachtlijsten en politiek een belangrijke rol spelen. Een belangrijke stap naar "marktwerking in de zorg" is de invoering van de DBC-systematiek.

De trend om ziekenhuizen te commercialiseren is niet zonder risico. Epidemiologisch onderzoek van de Canadese overheid naar het sterftecijfer waarbij commerciële ziekenhuizen en niet commerciële ziekenhuizen vergeleken worden heeft aangetoond dat het sterftecijfer hoger is in commerciële ziekenhuizen

Vroeger was het hospitaal een onderdeel van religieuze gemeenschap zoals een klooster. Deze oorspong is nog altijd terug te vinden in het aanspreken van verplegend personeel als 'zuster' of 'broeder' en in de naam van sommige ziekenhuizen: "Wilhelmina Gasthuis" en "St. Jans Gasthuis".

Later werden ziekenhuizen een onderdeel van universiteiten waar geneeskunde onderwezen werd. Dit zijn de zogeheten "academische ziekenhuizen".

Veel lokale ziekenhuizen zijn in de twintigste eeuw ontstaan uit de behoefte vanuit de streek om een ziekenhuis te hebben. Dit zijn vaak stichtingen, die nog steeds voor een klein deel gefinancierd worden uit giften.